Ju po lexoni


Kur përmendet për herë të parë emri i Albanisë(Shqipërisë)?


‘Qeni Molos’ apo ‘Qeni i Alqibiadis’, një qen i famshëm për përmasat dhe forcën e tij, në Epirin e Vjetër, ndoshta ai qe përmendet prej Plini Plakut, në rrëfimin e tij.
Skulpturë romake e shek. te dytë Pas Krishtit.

Duke lexuar nje dokument te vjetër, që i përket vitit 1308, të quajtur: “Anonymi Descriptio Europae Orientalis” -të cilin, e hasa në sitën e mikut të kulturës dhe historisë shqiptare, Z. Robert Elsie:


pas nje përshkrimi që i bëhet dokumentit:

The so-called  (Anonymous   Description of Eastern Europe)  is a mediaeval   Latin text from the year 1308 which contains a survey of the lands of Eastern   Europe, in particular the countries of the Balkans. Its anonymous author is   thought to have been a French or French-educated cleric, most likely of the   Dominican order, who was sent by the church to Serbia where he gained much of   his information on the Balkans.

The manuscript was edited in Kraków in 1916 by   Olgierd Górka. In addition to sections depicting the various regions of   Byzantine Greece, Rascia, Bulgaria, Ruthenia, Hungary, Poland and Bohemia, it   contains a section on Albania, one of the rare descriptions of the country in   the early years of the fourteenth century. We know that the Dominicans were   active in Durrës from 1304 onwards when the town fell to the West after twenty   years of Byzantine rule. In a letter dated 31 March 1304, Pope Benedict XI had   asked the head of the Dominican Order in Hungary to send to Albania some of his   subordinates of ‘good moral character, active and eloquent’ for missionary   activities. With the support of the Holy See, the Dominicans thus had full power   to set up a Latin hierarchy of their own liking on the Albanian coast to replace   the Orthodox church which had been forced to abandon position.

më bëri përshtypje paragrafi i mëposhtëm(i përkthyer në anglisht):

Now we come to speak of Albania, which, on its southern side, is right next to Greece and is situated between Rascia and the land of the Despot (2). Albania is a rather extensive and large region. It has warlike inhabitants indeed, for they make excellent archers and lancers. This whole region is fed by four large rivers: the Ersenta (Erzen), the Mathia (Mat), the Scumpino (Shkumbin) and the Epasa (Osum). The land is productive in meat, cheese and milk; it is not very abundant in bread and wine, though the nobles in particular have enough. They do not have cities, camps, fortifications and farms, but live rather in tents and are constantly on the move from one place to another with the help of their troops and relatives. They do have one city called Duracium (Durrës) which belongs to the Latins and from which they get textiles and other necessities. The Prince of Tarento, son of the King of Sicily (3), now holds sway over part of this kingdom including the city of Durrës. It was the free will of the landowners who, on account of their natural love for the French, spontaneously and freely received him as their lord (4). From Apulia and the city of Brindisi one may cross over to Durrës in one night, and from Durrës one may travel on through Albania to Greece and to Constantinople much more easily and without all the road difficulties and perils of the sea. The Roman emperors of ancient times used this route (5) for it is excessively tedious to transport a large army in such a period of time by sea and by such long roads. The said kingdom of Albania now has no king, the land being divided among the landowners who rule it themselves and who are subject to no one else. This province is called Albania because the inhabitants of this region are born with white (albo) hair. The dogs here are of a huge size (6) and are so wild that they kill like lions. As Pliny mentions, the Albanians sent such a dog to Alexander the Great, which vanquished lions, elephants and bulls in the stadium. They have painted eyes, greyish in the pupils, such that they can see better at night than in the daytime. There are two Albanias, one in Asia near India of which we are not speaking here, and the other in Europe which is part of the Byzantine Empire and of which we are speaking here. It contains two provinces: Clisara (Këlcyra) and Tumurist (7). In addition to these two provinces, it has other provinces next to it: Cumania (8), Stophanatum (9), Polatum (Pult) and Debre (Dibra) which are provinces tributary to the Albanians and more or less subjected to them, for they are active in farming, tend their vineyards and take care of the necessities of life at home. The inhabitants of these provinces do not move from place to place as the aformentioned Albanians do, but live rather in solid mansions and towns, nor are they entirely Catholic or entirely schismatic. Should anyone preach the word of God to them, they would pretend to be true Catholics for it is reported that by nature they have a liking for the Latins. The aforementioned Albanians have a language which is distinct from that of the Latins, Greeks and Slavs such that in no way can they communicate with other peoples. This is enough on Albania.

kurse nga paragrafi origjinal në latinisht :

Consequenter dicendum est de albania, que est coniuncta grecie immediate 2) a parte meridiei et est sita inter rasiam et terrajn dee-poti. Est enim [hec] albania regio satis lata et magna. habens ho-mines bellicosos ualde, sunt enim optimi sagitarii et lancearii. qua-tuor fluuiis magnis tota hec regio irrigatur, videlicet erseiita, ma-thia3), Scumpino4) Epasa. Terra est fertilis in carnibus, caseis [et] lacte, [in] pane et uino non multum habundant, sufficienter tamen habent presertim nobiles; ciuitates, castra [opida] [et] fortalicia et uillas non habent, sed habdtant in papilionibus et sempter mouentur de loco ad locum per turmas et cognationes suas. Habent tamen unam ciuitatem, que uocatur duracium et est latinorum, ab ea [enim] habent pamios et alia necessarija. partem huius regni cum ciuitate duracena [predicta] tenet nune princeps tarentinus filius regis sy-cilie et hoc ex uoluntate libera [illorum] domrinorum de terra, qui ipsum propter naturalem amorem, quem habent in gallicos, sponte et libere eum in dominum receperunt. De Apulia et de «iuitate brundensima 5) [vna] nocte potest transiri in duracium et de duracio per albaniam, potest iri in greciam et in Constantinopolim ualde faciliter et bene absque difficultate uiarum et periculo aquarum 6) et hanc uiam faciebant antnquitus imperatores romanorum, [ut Julius cesar, octauianus Augustue et ceteri imperatoree], nam nimium te-diosmn est exercitum [tam) copiosum ducere tanto tempore per mare et per tam longam uiam. Dictam albanie regnum nune regem nullum habet, sed terra diuiditur per principe» terre, qul ipsam regunt et ipsi nulii substrat. Dicitur autem bec prouincia albania eo quod albo crine x) homines illius regionis nascuntur. Canes sunt in ea ingentis magnitudinis et tante ferocitatis quod [eciam] leones perimerunt2), vnde et plinius refert, quod alb ani miserunt unum canem alexandro magno, qui de leone, elephante et tauro in etadio triumphauit, Oculoe babent depictoe et glaucos in pupilla adeo quod melius de nocte uident quam de dde [et adeo sunt magni fures et de nocte discurrunt siciit et de die]. Duas tamen constat esse albanias, vnam in asia, que est circa indiatm et de illa non loquimur hic, aliam [iesse] in europa, que est de imperio constantinopolitano [de iure] et de hac loquimur hic, [et] duas prouincias continet in se, uidelicet clisaramp) et tumurist*). Preter has duas prouincias habet iuxta se et alias prouincias videlicet cumaniam, etophanatum pola-tum, debre, que quidem proudneie sunt tributarie eisdem albanenai-bus et quasi serue, quia exercent agriculturam et colunt vineas ipso-rum ac seruant necessaria in domibus suiş. homines istarum pro-uinciarum non mouentur de loco ad locum, sicut prefati albanen-ses, sed habent stabiles 5) mansiones et opida, nec sunt pure catholici, nec pure scismatici. Si tamen esset qui eis uerbum dei proponeret, ef-ficerentur puri catholici, quia naturaliter diligunt latinos ut diictum est; habent enim albani prefati linguam distinctam a latinis, grecia et sclauis ita quod in nullo se intelligunt cum aliis nationibus, et hec de albania dicta sufficiant.

unë do të përkthej në shqip, pjesën me të zezë:

Kjo provincë quhet Albania, sepse banorët e saj, lindin me flokë të bardhë(albo). Qentë e tyre janë të një përmase të madhe, dhe janë aq të egër sa mund të vrasin  dhe luanë. Ashtu siç përmendet dhe nga Plini Plaku, Albanezët, i dërguan qenë të këtij lloji, Aleksandrit të madh, të cilët shfarosën luanë, elefantë dhe buaj nëpër stadiume. Ata kanë sy me ngjyrë, gri në beben e tyre, kështu që ata mund të shohin më mirë natën se ditën. Ka dy Albani, një në Azi afër Indisë, për të cilën nuk po flasim këtu, dhe një në Europë e cila është pjesë e Perandorisë të Kostandinopojës(që paradoksalisht quhet Bizantine-shënimi im), për të cilën ne po flasim këtu.

Nga ana ime, kontrollova sa i saktë ishte autori mesjetar, në referimin prej Plini Plakut dhe gjeta që vërtetë ai kishte shkruar për këtë gjë, në librin:

Pliny, Natural History Book VIII. pp. 149–150. 149

(Certum est iuxta Nilum amnem currentes lambere, ne crocodilorum aviditati occasionem praebeant) — Indiam petenti Alexandro Magno rex Albaniae dono dederat inusitatae magnitudinis unum, cuius specie delectatus iussit ursos, mox apros et deinde dammas emitti, contemptim inmobili iacente eo, qua segnitia tanti corporis offensus imperator generosi spiritus interemi eum iussit. nuntiavit hoc fama regi. itaque alterum mittens addidit mandata, ne in parvis experiri vellet, sed in leone elephantove: duos sibi fuisse, hoc interempto praeterea nullum fore.

Duke pasur parasysh, që Plini Plaku ose quajtur ndryshe Gaius Plinius Secundus; pranohet që ka jetuar  prej 23 Pas Kr. deri më Gusht 25, 79 Pas Krishtit, pra vetëm në shek e parë Pas Krishtit, dhe nëse autori nuk gabon në bindjen e tij, që Plini Plaku po flet për Albaninë Europiane, atëherë kjo do të përbënte herën e parë të njohur, që përmendet emri i Shqipërisë, njësoj me atë që thërritet sot prej të huajve.


6 Përgjigje tek “Kur përmendet për herë të parë emri i Albanisë(Shqipërisë)?”

  1. Nga martin | 06/10/2013, 6:40 pm

    Ndoshta Plini flet per Albania te Kaukazit?

  2. Nga zeus10 | 06/10/2013, 6:42 pm

    Autori i vitit 1308, duket se ka bindje te plote, qe flitet per Albania Europiane duke e cilesuar kete nëkomentin e tij.

  3. Nga Maksmeto | 06/10/2013, 10:34 pm

    Eshte vecse nje pandehme e autorit, qe vendi quhej Albani sepse njerezit lindkan me floke bardhe.

    • Nga heliros | 07/10/2013, 11:10 pm

      Ndoshta ka ndryshuar raca qe atehere, nga kokebardhe jane bere te perzier.

  4. Nga maksmeto | 08/10/2013, 12:25 am

    Mesa duket ne kohen e tij, elementi i bardhe ishte mbizoterues.

    • Nga zeus10 | 09/10/2013, 2:13 pm

      Nuk mund te gjendet nje race ne bote, qe te kete njetrajtesi etnike te kulluar. Eshte shume e veshtire te thuash, pse autori ka barazuar emrin e races me tiparet fiziologjike te tyre, por ajo qe ka rendesi per ne, eshte konfirmimi qe Albania per te cilen flet Plini Plaku, eshte ajo e Europes, pra Shqiperia dhe jo ajo ne Kaukaz. Kjo i shton nje element tjeter tablose, qe raca shqiptare paska egzistuar qe ne kohen e Aleksandrit te Madh, qe e ben ate nje nga me te vjetrat te njohura.

Posto një koment


Hyni të shihni mesazhet

Vizitorë brenda Kufijsh